Nguyên tử là gì? Mô hình cấu tạo, phân biệt nguyên tử và phân tử

26/07/2022 10:27 +07 - Lượt xem: 1346

Nguyên tử là gì? Nguyên tử là thành phần quan trọng cấu tạo các vật chất khác nhau, mỗi nguyên tử sẽ có những đặc điểm riêng về số hiệu, cấu hình electron,.... Vậy bạn đã thực sự hiểu rõ về khái niệm này? AME Group sẽ bật mí những thông tin vô cùng lý thú cho bạn về chủ đề này, hãy cùng theo dõi!

Nguyên tử

Nguyên tử là gì?

Nguyên tử là khái niệm được đề cập từ cách đây rất lâu từ thế kỷ 18, 19. Mỗi loại nguyên tử khác nhau sẽ tương ứng với các nguyên tố khác nhau.

Khái niệm nguyên tử là gì?

Theo Wikipedia, nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ và trung hòa về điện. Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương và vỏ tạo bởi một hay nhiều electron mang điện tích âm. Các nguyên tử có kích thước đường kính rất nhỏ chỉ từ vài phần mười nano mét, khối lượng và thể tích rất nhỏ.

Số hiệu nguyên tử là gì?

Số hiệu nguyên tử là số hạt mang điện hay số proton của nguyên tố hóa học đó, nó cũng chính là số proton tìm thấy trong hạt nhân của 1 nguyên tử. Mỗi nguyên tố hóa học sẽ được xác định duy nhất bởi số hiệu nguyên tử riêng. Ví dụ Nhôm sẽ có số hiệu nguyên tử là 13, Canxi 20, Kali 19,….

Kí hiệu nguyên tử

Ký hiệu nguyên tử biểu thị đầy đủ các đặc trưng có một nguyên tử của một nguyên tố hóa học. Ký hiệu này cho biết số khối và số hiệu nguyên tử có công thức tổng quát là: Kí hiệu nguyên tử

Trong đó:

  • X: Ký hiệu hóa học của của nguyên tố
  • A: Số khối
  • Z: Số hiệu nguyên tử

Nguyên tử được cấu tạo bởi các hạt nào? Mô hình cấu tạo nguyên tử?

Trong mỗi nguyên tử sẽ có cấu tạo cơ bản như sau:

  • Lớp vỏ: Những electron mang điện tích âm chuyển động liên tục xoay quanh lớp nhân.
  • Hạt nhân: Chứa các hạt mang điện tích dương proton và hạt không mang điện tích neutron

⇒ Nguyên tử được cấu thành từ 3 loại hạt chính gồm electron, proton và notron có điện tích và khối lượng như sau:

  • Electron: Điện tích qe = – 1,602 x 10-19 C ; khối lượng me = 9,1094 x 10-31 kg
  • Proton: Điện tích qp = –1,602 x 10–19 C; khối lượng mp = 1,6726.10-27kg
  • Neutron: Điện tích qn = 0; khối lượng mn = 1,6726.10-27kg

Mô hình sơ đồ cấu tạo nguyên tử chi tiết có lớp vỏ và lớp hạt nhân liên kết bằng các hạt mang điện và không mang điện, có các hạt nhân e và hạt nhường e để tạo ra nguyên tử vững chắc. Quan sát hình ảnh dưới đây:

Mô hình cấu tạo nguyên tử

Mô hình cấu tạo nguyên tử

Kích thước và khối lượng của cấu tạo nguyên tử

  • Về kích thước, nguyên tử có kích thước rất nhỏ chỉ bằng 10-10 m và hạt nhân khoảng 10-14 Kích thước đơn vị được tính theo đại lượng angstrom (1Å = 10-10m) hoặc nanomet (1nm = 10-9m).
  • Về khối lượng, Khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân nên khối lượng nguyên tử còn được coi là khối lượng hạt nhân, đơn vị là u (đvC)

1u (đvC) = 1/12 khối lượng 1  nguyên tử C (19,9265.10-27kg) = 1,6605.10-27kg

Một số khái niệm khác liên quan đến nguyên tử

Bên cạnh khái niệm thuần túy về nguyên tử, số hiệu và ký hiệu nguyên tử, bạn cũng cần nắm vững được 1 số khái niệm khác liên quan đến nguy tử như sau:

Hạt nhân nguyên tử

Hạt nhân nguyên tử bao gồm các hạt mang điện tích dương (proton) và hạt không mang điện (neutron), mỗi nguyên tử có số p = số e. Trong đó trên 99.94% khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân, khối lượng proton và neutron xấp xỉ bằng nhau, khối lượng electron chiếm 1 phần rất nhỏ. Vì vậy người ta coi khối lượng hạt nhân là khối lượng nguyên tử.

Năng lượng nguyên tử là gì?

Năng lượng nguyên tử chính là năng lượng được giải phóng khi xảy ra biến đổi hạt nhân bao gồm năng lượng phân hạch, năng lượng nhiệt hạch, năng lượng do phân rã chất phóng xạ. Đây là năng lượng sóng điện từ có khả năng ion hóa vật chất và năng lượng các hạt được gia tốc.

Lớp e trong nguyên tử

Trong lớp e gồm có 4 phân lớp bao gồm s, p, d, f với các chức năng khác nhau, càng gần hạt nhân chúng càng nhận được mức năng lượng lớn.

Phân lớp s p d f
Số e tối đa 2 6 10 14
Ký hiệu s2 p6 d10 f14

Lớp e trong nguyên tử

Lớp e trong nguyên tử

Số nguyên tử

Số lượng nguyên tử là số lượng proton có trong hạt nhân nguyên tử của nguyên tố hóa học đó. Nếu nguyên tử không có diện tích thì số lượng nguyên tử bằng số electron.

Nguyên tử khối

Nguyên tử khối là khối lượng một nguyên tử khi tính theo đơn vị Cacbon, môi nguyên tố sẽ có số nguyên tử khối riêng theo đơn vị u (đvC)

1u (đvC) = 1/12 khối lượng 1  nguyên tử Cacbon

Phân biệt nguyên tử và phân tử

Nguyên tử và phân tử là hai khái niệm na ná nhau khiến rất nhiều người nhầm lẫn. AME Group sẽ phân biệt chi tiết cho bạn 2 đại lượng này thông qua bảng dưới đây nhé!

Tiêu chí Nguyên tử Phân tử
Khái niệm Là đơn vị có bản của vật chất gồm các hạt vô cùng nhỏ trung hòa về điện có hạt nhân và bao quanh là các điện tích âm Bao gồm một số nguyên tử liên kết với nhau, thể hiện tính chất hóa học đầy đủ của 1 chất
Ví dụ Nguyên tử canxi, nguyên tử cacbon, liti,… Phân tử oxi (O2) ; Phân tử nước (H2O)

 

Hình dáng Hình cầu Đa hình dạng
Tính chất Không có khả năng phân đôi Có thể tách rời các nguyên tố và kết hợp lại với nhau
Tồn tại Có thể tồn tại hoặc không tồn tại trong trạng thái tự do Tồn tại trong trạng thái tự do
Ngoại quan Không nhìn thấy bằng mắt thường Không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng có thể được khi dùng kính hiển vi
Liên kết Hạt nhân Cộng hóa trị, cộng ion

Trên đây là tất tần tật kiến thức và những khái niệm cơ bản nhất về nguyên tử là gì mà bạn cần nắm được. Mỗi nguyên tử sẽ đặc trưng cho 1 nguyên tố khác nhau với số khối, cấu hình electron và các tính chất tương ứng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, bạn hãy liên hệ ngay đến Hotline của AME Group để được hỗ trợ tốt nhất nhé!

 




Bài xem nhiều


  •  
     
    08/08/2022 | Tin tức
    Tia X là loại tia đặc biệt được ứng dụng trong lĩnh vực y học, chủ yếu là các máy chụp X-quang. Vậy bạn đã hiểu rõ về tia này là gì chưa? Chúng được tạo ra như thế nào? Ứng dụng và có những tác động ra sao với con người? Trong bài viết này, AME Group sẽ cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết
  •  
     
    06/08/2022 | Tin tức
    Từ trường là khái niệm được dùng nhiều trong lĩnh vực vật lý với những đặc điểm tính chất riêng. Dựa vào hiện tượng vật lý này con người có thể nghiên cứu các ứng dụng khác nhau phục vụ trong đời sống, sản xuất. Để giúp bạn hiểu rõ hơn về chủ đề này, AME Group sẽ chia sẻ cho bạn những thông tin hữu ích trong bài viết dưới đây. Hãy cùng theo dõi ngay nhé!
  •  
     
    05/08/2022 | Tin tức
    Điện từ trường là gì? Đây luôn là thông tin hấp dẫn rất nhiều bạn đọc. Thấu hiểu điều đó AME Group đã thực hiện bài viết dưới đây nhằm cung cấp các thông tin điện từ trường là gì? Những ứng dụng trong thực tiễn. Mời các bạn cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
  •  
     
    03/08/2022 | Tin tức
    Công của dòng điện là gì? Công thức tính công dòng điện? Là những vấn đề được rất nhiều người quan tâm. Thấu hiểu điều đó AME Group đã thực hiện bài viết dưới đây nhằm cung cấp đến bạn những thông tin hữu ích về vấn đề này. Mời các bạn cùng tham khảo.
  •  
     
    01/08/2022 | Tin tức
    Lực điện từ là một trong phần kiến thức quan trọng trong bộ môn vật lý. Bài viết dưới đây AME Group sẽ tổng hợp thông tin về khái niệm chi tiết của lực này là gì? Cùng với những ứng dụng trong cuộc sống. Mời các bạn cùng đón đọc.
  •  
     
    30/07/2022 | Tin tức
    Điện môi là gì? Điện môi là một trong các vật liệu trong được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống. Vậy bạn đã thực sự hiểu rõ về khái niệm này? Chúng được phân thành những loại nào? Tính chất ra sao. Hãy cùng AME Group tìm hiểu thêm trong bài viết dưới đây.
  •  
     
    29/07/2022 | Tin tức
    Tia Gamma được một nhà khoa học người Pháp phát hiện ra khi đang nghiên cứu các bức xạ phát ra từ radi. Vậy bạn đã hiểu rõ về khái niệm của tia này là gì chưa? Ứng dụng của nó trong thực tế như thế nào? Mời các bạn cùng AME Group tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
  •  
     
    23/07/2022 | Tin tức
    Động lượng là gì? Định luật bảo toàn động lượng như thế nào và được ứng dụng ra sao trong thực tiễn? - Đây chắc hẳn là những thắc mắc được nhiều người qua tâm. Trong nội dung bài viết hôm nay, AME Group xin cung cấp cho bạn các thông tin chi tiết, đừng bỏ lỡ nhé!